قرآن
![]() قرآن |
|
نسخهای از قرآن، قرن پنجم قمری به خط کوفی (موزه بریتانیا)
لقبها: قرآن کریم، قرآن مجید نامهای مشهور: قرآن، فرقان، کتاب ... تعداد جزوها : ۳۰ جزء تعداد سورهها : ۱۱۴ سوره تعداد آیهها : ۶۲۳۶ آیه |
![]() قرآن |
|
نسخهای از قرآن، قرن پنجم قمری به خط کوفی (موزه بریتانیا)
لقبها: قرآن کریم، قرآن مجید نامهای مشهور: قرآن، فرقان، کتاب ... تعداد جزوها : ۳۰ جزء تعداد سورهها : ۱۱۴ سوره تعداد آیهها : ۶۲۳۶ آیه |
به وبلاگ قرآن خوش آمدید:
quan127.blogfa.com
پیش گفتار
هوالذی بعث فی الا میین رسولاً منهم
اوست خدایی که در میان قومی که خواندن و نوشتن
نمی توانستند ، از ویان خودشان بر انگیخت
یتــــلو عــلیهم آیاته ی و یزکّیــــهم
تا آیات خدا را بر آنان تلاوت کند و پا کشان گرداند
و یعلمهم الکتاب و حکمــة
و کتاب خدا و حکمت الهی را به آنان بیاموزد
و ان کانوا مــن قبل لفی ضلال مبین
و آنان قطعاً پیش از آن در گمراهی آشکاری بودند
جمعه 2
روشهاي قرائت قرآن کريم
دانشمندان علم تجويد اعتقاد دارند كه خداوند در قرآن كريم مسلمانان را
به رعايت قواعد تجويد دعوت نموده است؛ زيرا پروردگار خطاب به رسول گرامي
خود فرمود: وَ رَتلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلاً
/پاورقي 1. مزمل، 4./
اي پيامبر صلي الله عليه و آله قرآن را با ترتيل و شمرده بخوان.
امام علي عليه السلام در تعريف و توضيح واژه ترتيل فرمود:
الترتيلُ تَجْويدُ الحُرُوفِ وَ مَعْرِفَهُ الوُقُوفِ
/پاورقي 2. النشر في القراآت العشر، ج 1، ص 209./
ترتيل عبارت از نيكو ادا كردن حروف و شناخت محل وقف هاي قرآن است.
/پاورقي 3. در منابع روايي شيعه، كلام امام عليه السلام به اين صورت
آمده است: اِنهُ الترتيلُ حِفظُ الوُقُوف وَ اَدَاء الحُروف، بحار، ج 84، ص
188، اسلاميه./
از طرفي علم تجويد نيز از كيفيت اداي صحيح حروف و هم چنين حفظ وقوف بحث مي كند.
نتيجه گيري از آيه: واژه ترتيلا در آيه بالا مصدر است و چون بعد از فعل
امر آمده، دليل بر مبالغه و تأكيد بر فعل امر مي كند. از سويي توصيه هاي
نبي مكرم اسلام صلي الله عليه و آله در زمينه صحيح خواني قرآن نشان مي دهد
كه حضرتش خود، مُجَود بوده و قرآن را با لحن زيبايي مي خوانده است،
بنابراين منظور آيه دعوت امت پيامبر صلي الله عليه و آله به قرائت قرآن به
صورت ترتيل است.
/پاورقي 4. المنح الفكريه في شرح متن الجزريه، ص 20./
معناي ترتيل: همان گونه كه در فصل دوم به اختصار بيان شد، اين واژه مصدر لغت رتل از باب تفعيل است و در لغت به معني نيكو كردن صدا
/پاورقي 5. المنجد في اللغه، ص 248، انتشارات اسماعيليان، قم./
مي باشد. اما اصطلاح ترتيل در نظر عالمان تجويد عبارت است از: قرائت
قرآن با اداي صحيح حروف و آرامش كامل، همچنين توليد هر حرفي از مخرج مربوط
به خود با رعايت صفات آن.
/پاورقي 6- البرهان في تجويد القرآن، محمد صادق قمحاوي، ص 5./
تعريفي كه صاحب نظران براي ترتيل كرده اند، از مجموعه سخناني اخذ شده كه در قرآن و روايات معصومين عليهم السلام آمده است.
تفسير كلمه ترتيل به وسيله امير مؤمنان مبناي اصلي در تعريف ترتيل مي
باشد. آن جا كه فرمود: ترتيل عبارت است از: اداي نيكوي حروف و شناخت محل
وقفهاي قرآن. ابن عباس، مجاهد و ديگران نيز كه به شرح و تعريف اين واژه
پرداخته اند، تعريف خود را از امام علي عليه السلام اخذ كرده اند.
/پاورقي 7- ر.ك: النشر في القراآت العشر، ج 1، ص 207 208. /
امام صادق عليه السلام در توضيح ترتيل مي فرمايد:
هُوَ اَنْ تَمكُثَ وَ تُحَسنَ بهِ صَوْتَك
/پاورقي 8- مجمع البيان، ص 378./
ترتيل يعني اين كه مكث كني و با صداي خوش قرآن بخواني.

Normal 0 false false false EN-SG X-NONE AR-SA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:8.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:107%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-fareast-language:EN-US;}
آیا میدانید که : داستان ولادت آن
بزرگوار خود جلوه ای است از لطف و فضل بی کران الهی ،
آیا
میدانید که : ازجمله مواریث انبیاء(علیه السلام ) که حضرت می آورند، منبر حضرت
سلیمان است
آیا
میدانید که : امام زمان(عج ) فرمودند: سجده ى شکر از لازمترین و واجبترین
سنّتهاى دینى است،
آیا
میدانید که : قسمتی از کتاب «کمال الدین»در سال ۱۹۰۱م در هایدلبرگ
آلمان توسط مولر منتشر شد
آیا
میدانید که : نخستین کسی که در اسلام مهدی موعود نامیده شد « محمد حنفیّه» بود،
آیا
میدانید که : در روایات داریم که در عصر غیبت ” قم و مردم آن بر دیگر انسان ها حجت
هستند
آیا
میدانید که : از ویژگی های منتظران، استقامت در دین، پارسایی و تخلّق به مکارم
اخلاق است ،
آیا
میدانید که : طبق برخی روایات در محرم آخرین سال غیبت اتفاقاتی رخ می دهد،
آیا
میدانید که : کوفه مقرّحکومت حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است ،
آیا
میدانید که : یکی از تکالیف عصر غیبت تصدیق بعضى نشانههای ظهور است ،
آیا
میدانید که : از جمله مخالفان حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) جمود اندیشان
هستند ،
آیا
میدانید که : محل سکونت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و خانوادهاش شهر
کوفه و «مسجد سهله» خواهد بود؟
آیا
میدانید که : با تشکیل حکومت جهانی اسلام، از آسمان و زمین «برکات مادّی و معنوی»
بارش و جوشش میکند؟
آیا میدانید
که : دشمنان امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) عبارتاند از: ابلیس، شیاطین،
دجّال، سفیانی، صهیونیستها، طاغوتها، منافقان و ….؟!
آیا می
دانید ایزوتوپ آهن در شیمی 57 است و همچنین سوره ی الحدید 57 مین سوره ی قرآن است
آیا می
دانید درروز میلاد حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) تعدادروزهای غیبتت به
414414 روز می رسد...
آیا می
دانید ولادت حضرت مهدی صاحب الزمان ( عج ) در شب جمعه ، نیمه شعبان سال 255 یا 256
هجری بود
و ما اکنون
در سال 1432 هستیم یعنی امسال در نیمه ی شعبان ایشان 1177 ساله شدند
آیا
میدانید : سوره عادیات منسوب به حضرت علی (علیه السلام) است!
آیا
میدانید : در سوره نساء به قوانین ازدواج اشاره شده است!
آیا
میدانید : تعداد کلمات سوره تکویر برابر با تعداد سوره های قران است!
آیا
میدانید : آیه ای که سر بریده امام حسین (علیه السلام) در شام تلاوت نمود آیه ۹ سوره کهف می باشد.
آیا
میدانید : در آیه ۶ سوره مائده مراحل وضو بیان شده است
آیا
میدانید : حضرت سلیمان نخستین شخصی بود که بسم الله الرحمن الرحیم نوشت.
آیا میدانید : سلمان فارسی اولین
شخصی بود که سوره حمد را به زبان فارسی ترجمه کرد.!
آیا
میدانید : استاد محمود خلیل الحصری اولین کسی بود که قرآن را به روش ترتیل خواند.!
آیا
میدانید : سوره حمد دوبار بر پیامبر (صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم) نازل شده
یکبار در مکه و یکبار در مدینه!
آیا می دانید : اولین سوره ای که در مدینه نازل شد مطففین بود!


فرا رسیدن ماه ضیافت، ماه مبارک رمضان را به همه ی مسلمانان تبریک می گویم



من اصلا نمی فهمم که چرا باید قرآن به
عربی خوانده شود؟ بله خداوند متعال فرموده است که قرآن را به عربی
فرستادیم تا در آن بیاندیشید اما آیا اگر قرآن را فارسی بخوانیم نمی توانیم
در آن بیاندیشیم؟
خواندن قرآن به زبان فارسی هم به این معنا که انسان ترجمه آن را بخواند نه
تنها اشکال ندارد بلکه چه بسا در مواردی نیز ترجیح دارد. اینکه انسان معنای
آیات قرآن را بخوبی درک کند تا بتواند هر چه بهتر و بیشتر از آن برای بهتر
زیستن بهره گیرد بسیار شایسته و ارزشمند است.
اصولا هدف اساسی نزول آیات برای همین است و اگر به قرائت قرآن نیز تاکید
شده برای رسیدن به فهم آیات قرآن و به کار گیری آن در زندگی است. قرآن برای
آن نازل نشده که در کنج خانه ها گذاشته شده یا صرفا از رو خوانده شود.
بلکه قرآن کتاب هدایت و برنامه زندگی سالم و خوشبخت است و این هدف زمانی
محقق می شود که انسان معنا و حتی تفسیر آیات را درک نماید.
بنابر این خواندن آن به همان لفظ عربی که نازل شده مانع از خواندن ترجمه آن و فهم و تدبر در آیات آن نیست.
حتی برخی گفته اند که برای فهم بهتر آیات بهتر است که انسان زبان عربی و یا
قواعد آن را یاد گیرد. در هر حال این آیات به زبان عربی نازل شده و خداوند
فرموده است برای تدبر در آیات آن را به زبان عربی نازل کردیم.(یوسف /آیه۲)
اینکه توصیه به قرائت الفاظ قرآن به صورتی عربی شده می تواند دلائل مختلفی داشته باشد.
دلایل و امتیاز تلاوت قرآن به زبان عربی
اصرار بر تلاوت قرآن به زبان عربى، دلایل و حکمتهاى گوناگونى دارد؛ از جمله:
۱٫ ایجاد زبانى مشترک در میان همه پیروان و فراهم سازى نوعى وحدت و پیوند جهانى، باعث تأکید بر قرائت و حفظ زبان عربى شده است.
۲٫ روح و محتواى هر
پیام و سخنى، در قالب زبان خاص خود، عمیقتر درک مىگردد تا زمانى که به
زبانهاى دیگر برگردانده شود و قرآن – که داراى مضامین بسیار بلند و عالى
هرگز قابل ترجمه دقیق و کامل به هیچ زبانى نیست.
همه ترجمههاى قرآن، براى رسیدن به معارف بلند و درک زیبایى متن اصلى نارسا
است. کافى است اندکى در مباحث مربوط به زبانشناسى، فن ترجمه و تئورىهاى
مربوط به آن مطالعه کنید؛ آن گاه خواهید یافت که فرق بین قرآن و
ترجمههایش، همان فرق بین کتاب الهى و بشرى است.
۳٫ قرآن علاوه بر
محتواى مطالب، از لطافت ویژه و نکات ادبى برخوردار است که خود، بخشى از
اعجاز قرآن است و در قالب هیچ ترجمهاى بیان شدنى نیست. براى آگاهى بیشتر
ر.ک: مجله بینات و مجله مترجم (ویژه نامه قرآن).
۴٫
تشویق و ترغیب بر استفاده از همان الفاظى که جبرئیل بر پیامبر اکرمصلى
الله علیه وآله نازل فرموده، یکى از شیوههاى حفظ قرآن از تحریف است.
«آيا نمی توانند ببينند شتر روی چه حسابی آفريده شده است»؟!
نـکـتـه آيـه: شتر روی حسابی آفريده شده!
شتر روی چه حسابی آفـريده شده است؟
1ـــ داخـل دهـان آن از پوست سفـت و سخـت پـوشـيـده شـده کـه باعـث می شود بتواند گياهان دشت و
صحرا که خشک و خاردار هستند را بخورد و زخمی نشود.
2ـــ مژه های آن خيلی پرپشت و کيپ همديگر هستند که باعث می شود شن و ماسه و سـنگـريـزه هـای اطـراف به درون چشم وی نـفـوذ نکنند.
برخی احادیث امام علی علیه السلام درباره قرآن کریم (احادیث برگزیده از کتاب غرر الحکم و درر ا
لکلم)
- أهل القرآن أهل اللّه و خاصّته
اهل قرآن اهل خدا و از خواص او هستند .
-
أحسنوا تلاوة القرآن فإنّه أحسن القصص و استشفوا به فإنّه شفاء الصّدور و
اتّبعوا النّور الّذي لا يطفى و الوجه الّذي لا يبلى و استسلموا و سلّموا
لأمره فإنّكم لن تضلّوا مع التّسليم
نیکو
کنید تلاوت قرآن را که آن سودمند ترین داستان هاست ، و بدان شفا جوئید که
آن شفای سینه هاست و پیروی کنید نوری را که خاموش نشود ، و چهره ای را که
کهنه نشود ، و فرمانبردار باشید و تسلیم دستور آن باشید که با تسلیم بودن
هیچ گاه گمراه نشوید .
- أفضل الذّكر القرآن به تشرح الصّدور و تستنير السّرائر
برترین ذکرها قرآن است که به بوسیله ی آن سینه ها گشوده شود ، و درونها روشنی گیرد .
- إنّ القرآن ظاهره أنيق و باطنه عميق لا تفنى عجائبه و لا تنقضى غرائبه و لا تكشف الظّلمات إلّا به
إنّ هذا القرآن هو النّاصح الّذي لا يغشّ و الهادي الّذي لا يضلّ و المحدّث الّذي لا يكذب.
به
راستی که قرآن ظاهرش زیبا و شگفت انگیز ، و درونش ژرف و عمیق است ، شگفتی
هایش تمام نشود و اسرار نهفته اش پایان نپذیرد ، تاریکی های جهل و نادانی
جز بدان برطرف نخواهد شد .
به راستی که این قرآن همان ناصح خیرخواهی است که ناخالصی ندارد ، و راهنمایی است که گمراه نکند ، و داستان سرایی است که دروغ نگوید .
- تدبّروا آيات القرآن و اعتبروا به فإنّه أبلغ العبر
در آیات قرآن تدبّر کنید و بدان ها پند گیرید که آن ها رساترین پندها است .
-
سلوني قبل أن تفقدوني فو اللّه ما في القرآن آية إلّا و أنا أعلم فيمن
نزلت و أين نزلت في سهل أو في جبل و إنّ ربّي وهب لي قلبا عقولا ولسانا
ناطقا
پیش
از آنکه مرا نیابید از من بپرسید که به خدا سوگند آیه ای در قرآن نیست مگر
آنکه من میدانم دربارۀ چه کسی نازل شده و کجا نازل شده ، در زمین پستِ
هموار یا در کوه ، و به راستی که پروردگارم به من دلی دریافت کننده و زبانی
گویا بخشیده است .
- فى القرآن نبأ ما قبلكم و خبر ما بعدكم و حكم ما بينكم
خبر و گزارش آنچه پیش از شما و آنچه پس از شما است و حکم آنچه اکنون در میان شما است همه در قرآن است .
- ليكن سميرك القرآن
باید داستان سرای شب تو قرآن باشد .
- من أنس بتلاوة القرآن لم توحشه مفارقة الإخوان
کسی که به خواندن قرآن انس بگیرد ، جدایی برادران و دوستان او را به وحشت نیندازد .
- ما جالس أحد هذا القرآن إلّا قام بزيادة أو نقصان زيادة في هدى أو نقصان في عمى
هیچ کس همنشین قرآن نگردد مگر اینکه با فزونی یا کمی برخیزد ، فزونی در هدایت ، یا کمی در گمراهی .
- يأتي على النّاس زمان لا يبقى من القرآن إلّا رسمه و من الإسلام الّا إسمه مساجدهم يومئذ عامرة من البناء خالية من الهدى
زمانی
بر مردم می آید که از قرآن جز رسم آن باقی نمی ماند و از اسلام جز اسمش
باقی نمی ماند . مساجد آنها در آن روزگار آز لحاظ ساختمان آباد است در حالی
که از هدایت خالی است .

شعر قرآن
دیروز من شعرزیبا
درباره ی قرآن سرودم
یک در به سوی روشنایی
در پیش چشمانم گشودم
در پشت در دیدم که باغیست
باغی که سرشار از بهار است
سی چشمه دارد در دل خود
هر چشمه در یک سبزه زار است
رفتم میان باغ ،گشتم
دیدم که قلبم آسمان شد
از عطر گل های بهاری
روحم دوباره شادمان شد
از میوه های باغ خوردم
روشن شدم مانند خورشید
چیدم هزاران غنچه و گل
من از درخت سبز توحید
این شعر را وقتی که گفتم
قرآن خود را باز کردم
بوی بهشت آمد ز قرآن
در آسمان پرواز کردم
آیات علمی قرآن چه تعداد است؟
الف. شمارگان آیات علمی:
یوسف مروه تعداد آیات علمی قرآن را 675 آیه میشمارد[1] و محمد جمیل الحبال و مقداد مرعی الجواری تعداد آنها را با احتساب موارد تکرار 1322 آیه میشمارند.[2] که حدود 20% کل آیات قرآن را شامل میشود.
برخی نویسندگان آیات علمی قرآن را در رابطه با علوم مختلف تقسیم کردهاند، آقای یوسف مروّه بر آن است که آیات در مورد علم پزشکی / 61، فیزیک / 63، کیهانشناسی / 100، زمینشناسی / 20، کشاورزی / 21، زیستشناسی (حیوانات) / 12، آفرینش و حیات / 36، جغرافیا / 73، هواشناسی / 20، شیمی / 9 و ... در قرآن وجود دارد.[3]
اما محمد جمیل الحبال و مقداد مرعی الجواری همین اعداد را متفاوت گزارش دادهاند. برای مثال آیات فیزیک را 138 و آیات شیمی را 11 و زمینشناسی را 69 مورد گزارش کردهاند.[4]
البته بنظر میرسد که شمارگان مختلف آیات در این مبحث براساس دیدگاههای متفاوت در مورد مبانی تفسیر علمی و تعریف آیات علمی است. همانطور که وابسته به نظر مفسر در مورد دلالت آیه و تطابق آن با یافتههای علوم تجربی است. هر چند که بسیاری از این تطبیقها و دلالتها مورد مناقشه قرار گرفته است.[5] علاوه بر آنکه نوع دلالت این آیات یکسان نیست (ادامه همین مقاله)
ب: اقسام آیات علمی:
آیات علمی قرآن، آیاتی است که اشارهای به مسائل طبیعی داشته باشد، اما این اشارات و گونه دلالت آنها متفاوت است. از این رو آیات علمی قرآن به سه بخش قابل تقسیم است:
اول: اعجازهای علمی قرآن، یعنی رازگوییهای علمی قرآن که در آیات بصورت واضح آمده است و در زمان نزول آیه کسی از آن اطلاع نداشته، بلکه مدتها بعد از نزول آیه مطلب علمی آن توسط دانشمندان کشف شده است.[6]
مثل اشاره عملی قرآن به نیروی جاذبه،[7] حرکتهای خورشید،[8] لقاح ابرها[9] و زوجیت عام موجودات[10] و مراحل خلقت انسان[11] که قرنها بعد از نزول قرآن بشر به این مطالب علمی دست یافت. از این رو برخی مفسران قرآن این مطالب را اعجازهای علمی قرآن دانستهاند.
البته ادعاهای دیگری نیز در مورد اعجازهای علمی قرآن شده است که مورد نقد قرار گرفته است.[12]
دوم: اشارات علمی شگفتآمیز قرآن: برخی آیات قرآن به مطالب علمی و قوانین جهان اشاره میکند که شگفتی هر خوانندهای را بر میانگیزد. اما از آنجا که این مطالب بصورت دیدگاههای غیرمشهور در مراکز علمی، توسط برخی دانشمندان مطرح شده بود، اعجاز علمی قرآن بشمار نمیآید. بلکه نوعی مخالفت با دیدگاهها و نظریههای مشهور در علوم آن عصر بشمار میآید که شگفتآور است و دلالت بر عظمت علمی قرآن دارد.
از آن جمله، اشارات قرآن به حرکت زمین[13] و پیدایش حیات از آب،[14] و ممنوعیت آمیزش با زنان در حالت عادت ماهیانه،[15] ممنوعیت شرابخواری[16] و ...
سوم: اشارات علمی اندیشهساز قرآن: آیاتى که اشاره به آسمان، زمین، انسان، حیوانات و طبیعت مىکند و انسان را به تفکر در آنها دعوت مىکند و گاهى آنها را نشانه خدا و معاد مىشمرد. ولى مطلب شگفتآمیز یا اعجازآمیزى از ظاهر آیات قابل استفاده نیست، اینگونه آیات توجه انسان را به نمودهاى آفرینش زیباى الهى جلب مىکند و زمینهساز رشد علمى بشر را، بویژه در علوم تجربى، فراهم مىسازد.
مثال: «أَفَلاَ یَنظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ کَیْفَ خُلِقَتْ»[17]
«و آیا به شتر نظر نمىکنند که چگونه آفریده شده است؟!»
و نیز در آیات 5 - 6 - 7 - 10 - 11 - 13 - 14 / سوره نحل به منافع حیوانات، نزول باران، رویش گیاهان رنگارنگ، دریاها و کشتىرانى در آنها و فواید غذایى و زیور آلاتى که از آنها بدست مىآید، به عنوان نشانههایى براى اندیشمندان اشاره مىکند که به آفرینشگر جهان پى مىبرند و سپاسگزارى مىکنند.[18]
چهارم: گاهی از آیات قرآن که به علم و عالمان اشاره میکند و دانشافزایی و دانشمندان را تشویق میکند،[19] بعنوان آیات علمی قرآن یاد شده است.[20] ولی به نظر میرسد که هر چند این آیات در راستا و مقدمه آیات علمی قرآن است و در رشد علوم بشری بویژه در میان مسلمانان موثر بوده است، اما در زمره آیات علمی بشمار نمیآید چرا که حاوی اشارات علمی به مسائل طبیعی نیست.
ج: تاثیر علوم تجربی در فهم آیات قرآن:
از آنجا که بیش از هزار آیه قرآن به مسائل طبیعی اشاره دارد، فهم و تفسیر آنها ارتباطی ناگسستنی با علوم تجربی دارد،[21] همانطور که برای رفع چالشهای قرآن و علم، نیازمند آشنایی با نظریههای علوم تجربی هستیم. و از همین زاویه است که روش تفسیر علمی قرآن شکل گرفته و مفسران قرآن بویژه در یک قرن اخیر، کم و بیش، از علوم تجربی بعنوان قرینه فهم و تفسیر آیات بهره بردهاند و گاهی اعجازهای علمی قرآن را اثبات کردهاند.
البته این مطلب نیاز به روششناسی خاص تفسیر علمی و رعایت معیارها و دوری از تحمیل و تطبیقهای نابجای نظریههای علمی اثبات نشده بر قرآن و پرهیز از استخراج علوم و تفسیر به رأی دارد.
﴿ بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴾
به نام خداوند بخشنده مهربان
وَیلٌ لِّكُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَةٍ ﴿1﴾
وای به حال هر كه عیبجو و طعنهزن باشد !
الَّذِی جَمَعَ مَالًا وَعَدَّدَهُ ﴿2﴾
همان كسی كه دارائی فراوانی را گرد میآورد و آن را بارها و
بارها میشمارد . ( چرا كه از شمردن پول و سرشماری دارائی كیف
میكند و لذّت میبرد ، و فكر و ذكرش اموال ، و معبود و مسجودش درهم
و دینار است . برق این بت او را غرق شادی میكند ، و نه تنها شخصیت
خویش كه تمام شخصیتها را در آن خلاصه میكند ) .
یحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ ﴿3﴾
آخر گمان میبرد كه دارائیش بدو جاودانگی میبخشد ! ( پس چرا
چنین بت مشكل گشائی را نپرستد و شخصیت همگان را در پای آن
قربانی نكند ؟ ) .
كَلَّا لَینبَذَنَّ فِی الْحُطَمَةِ ﴿4﴾
هرگزا هرگز ! ( چنین نیست ) . او بدون شكّ به خُرد كننده و درهم
شكننده ( اعضاء و اندام ، آتش دوزخ نام ) پرت میگردد و فرو انداخته
میشود .
وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ ﴿5﴾
تو چه میدانی خُردكننده و درهم شكننده چیست ؟
نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ ﴿6﴾
آتش برافروخته خدا است !
الَّتِی تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ ﴿7﴾
آتشی كه ( به ژرفای قلبها كه كانون كفر و كبر و فسق ، و
مركز حبّ ثروت و قدرت و منزلت دنیوی بوده است ، فرو میرود ) و بر دلها
مسلّط و چیره میشود .
إِنَّهَا عَلَیهِم مُّؤْصَدَةٌ ﴿8﴾
آن آتشی ایشان را در بر میگیرد كه سرپوشیده و دربسته است .
فِی عَمَدٍ مُّمَدَّدَةٍ ﴿9﴾
در حالی كه آنان در ستونهای درازی بسته میشوند .
معانی قرآن
در معناى قرآن وجوه پنجگانهاى گفته شده است(36) كه مىتوان آنها را به سه دسته تقسيم نمود:
1. قرآن، اسمى جامد و غيرمشتق و عَلَم ارتجالى است و بدون آن كه پيشينه استعمال در زبان عرب داشته باشد، خداوند به عنوان اسم خاص براى وحيى كه بر پيغمبرش نازل فرموده، قرار داده است؛ مثل تورات و انجيل كه اسم براى كتابهاى حضرت موسى و عيسى(ع) هستند (شافعى).
2. قرآن، اسمى است مشتق ولى غيرمهموز:
الف) مشتقاز قَرْنُ الشيء بالشيء؛ يعنى چيزى را به چيزى ضميمه كردن. علّت اين نامگذارى، مقرون بودن سورهها و آيات و حروف به يكديگر است (اشعرى و جمعى ديگر).
ب) قرآن، مشتق از قرائن، جمع قرينه است؛ زيرا آياتش همانند يكديگرند و بعضى بعض ديگر را تأييد مىكنند. هر آيه از قرآن، قرينه آيات ديگر است (فرّاء).
3. «قرآن» مشتق و مهموز است:
الف) از قَرْء به معناى جمع گرفته شدهاست. عرب وقتى بخواهد بگويد: آب را در حوض جمع كردم، مىگويد: قرأت الماء في الحوض. علّت اين نامگذارى، آن است كه اين كتاب همه ثمرات كتب آسمانى پيشين را در خود جمع نموده است (ابن اثير، زجاج و...).
ب) بر وزن رُجحان و غُفران، مشتق از مادّه قرأ به معناى تلاوت است. در اينجا از باب تسميه مفعول به مصدر، مقروء، يعنى خوانده شده و يا خواندنى، به نام قرآن، يعنى خواندن به كار رفته است؛ مثل آن كه كتاب، كه به معناى نوشتن است، به مكتوب (نوشته شده) اطلاق مىگردد (لحيانى و جمعى ديگر).
از ميان اقوال پنجگانه فوق، قول پنجم از همه قوىتر به نظر مىرسد. زرقانى پس از ردّ ساير اقوال، همين قول را اختيار نموده است.(37) راغب اصفهانى نيز مىگويد:
القراءة ضَمُّ الحروفِ و الكلماتِ بعضها إلى بعضٍ فِي الترتيل...؛
قراءت به معناى پيوند و ضميمه نمودن حروف و كلمات به يكديگر در هنگام ترتيل است.(38)
به سخن ديگر، قراءت همان تلاوت آيات الهى است.
علامه طباطبائى عقيده دارد:
و قوله(ع) «إن علينا جمعه وقرآنه» ... القرآن هاهنا مصدرٌ كالفرقان و الرجحان، و الضميران لِلْوحي، و المعنى: لاتَعْجَل به، إذ عَلينا أن نجمع ما نوحيه إليك بضمِّ بَعضِ أجزائِهِ إلى بعضٍ و قراءَتِهِ عليك.(39)
از آيه فوق به خوبى برمىآيد كه اگر حتى آن گونه كه ابن اثير گفته است، اصل در واژه قرآن معناى جمع باشد، به خاطر تقارن اين واژه با واژه جمع در آيه شريفه، ناگزير قرآن به معناى قراءت و خواندن خواهد بود وگرنه تكرار آن امرى لغو و بيهوده بوده، با فصاحت قرآنى منافات دارد.
دليل ديگر كه نظريه پنجم را تقويت مىكند، امر «اقرأ» در نخستين وحى بر پيامبراكرم(ص) است كه بىترديد به معناى «بخوان» است. لفظ قرآن نيز نخستين بار در آيه چهارم از سوره مزمّل نازل شده كه مطابق حديث معروف جابر بن زيد و ابن عباس، سومين سوره در ترتيب نزول سورههاست.(40) در اين آيه، دستور چنين است: و رتّل القرآن ترتيلاً؛ و «قرآن» را شمردهشمرده بخوان. در آخرين آيه از همين سوره نيز بار ديگر در يك فرمان همگانى اعلام مىشود: فاقرؤا ماتيسّر من القرآن؛ هرچه از «قرآن» ميسر مىشود، بخوانيد. بديهى است كه منظور در هر دو آيه، قرآنِ خواندنى است.
نتيجه آن كه روشنترين و مناسبترين معنا براى قرآن، اشتقاق آن از مادّه قرأ بهمعناى تلاوت كردن است.
پیام قرآنی 2
و الذین جاهدوا فینا لنهدینّهم سُبُلنا و انَّ الله لمع المحسنین
و کسانی که در راه ما بکوشند ، قطعا به راه های خود هدایتشان خواهیم کرد و خدا همراه و یاور نیکو کاران است
عنکبوت 69
از ميان عناوين فراوان قرآن(14)، به طور مسلم چهار عنوان به صورت اسم در قرآن به كار رفته است، كه به ترتيب اهميّت و كثرت، عبارتند از:
1. قرآن: بل هو قرآن مجيد.(15)
2. كتاب: كتابٌ أنزلناه اليك.(16)
3. ذكر: هذا ذكرٌ مبارك.(17)
4. فرقان: تباركَ الذى نزَّل الفرقانَ على عبدِه.(18)
زرقانى «تنزيل» را نيز بر اسامى فوق افزوده است.(19)
سه عنوان كتاب، ذكر و فرقان براى كتب آسمانى ديگر نيز ذكر گرديده(20) و تنها عنوان قرآن، به صورت اسم خاص براى اين كتاب آسمانى مطرح است.
ب) اوصاف قرآن
اختلاف سليقهها و برداشتها، موجب اختلاف در شماره عناوين و اوصاف قرآن گشتهاند. ما در اين قسمت، عناوينى را كه مستقيماً به صورت وصف براى نامهاى «قرآن»، «كتاب» و «ذكر» به كار رفتهاند، يادآور مىشويم:
1. مجيد: ق والقرآنِ المجيد؛(21) قاف، سوگند به قرآن باشكوه.
2. كريم: إنه لَقرآنٌ كريم؛(22) كه اين (پيام) قطعاً قرآنى است ارجمند.
3. حكيم: يس والقرآنِ الحكيمِ؛(23) يس (ياسين) سوگند به قرآن حكمت آموز.
4. عظيم: ولَقَد آتيناك سَبعاً منَ المثانى والقرآنَ العظيم؛(24) و به راستى، به تو سبعالمثانى (= سوره فاتحه) و قرآن بزرگ را عطا كرديم.
5. عزيز: وإنّه لكتابٌ عزيزٌ لايأتيهِ الباطلُ...؛(25) و به راستى كه آن كتابى ارجمند است. باطل به سويش نمىآيد.
6. مبارك: هذا ذكرٌ مباركٌ؛(26) اين (كتاب) پندى خجسته است.
7. مبين: تلك آياتُ الكتابِ وقرآنٍ مبينٍ؛(27) اين است آيات كتاب (آسمانى) و قرآن روشنگر.
8. متشابه: اللَّهُ نزَّل أحسنَ الحديثِ كتاباً مُتشابهاً؛(28) خدا زيباترين سخن را (به صورت) كتابى متشابه نازل كرده است.
9. مثانى: اللَّهُ نزّل أحسنَ الحديث كتاباً متشابهاً مثانى؛(29) خدا زيباترين سخن را (به صورت) كتابى متشابه، متضمن وعده و وعيد نازل كرده است.
10. عربى: إنا أنزلناه قُرآناً عربياً لعلَّكم تعقِلُون؛(30) ما آن را قرآن عربى نازل كرديم؛ باشد كه بينديشند.
11. غير ذى عوج: قرآناً عربياً غيرَ ذى عوجٍ لعلّهُم يتَّقُون؛(31) قرآنى عربى، بىهيچ كژى؛ باشد كه آنان راه تقوا پويند.
12. ذى الذّكر: ص والقرآنِ ذِى الذكرِ؛(32) ص. سوگند به قرآن پراندرز.
13. بشير: كتابٌ فُصّلَتْ آياتُه... بشيراً...؛(33) كتابى است كه آيات آن، به روشنى بيانشده.... بشارتگر است.
14. نذير: كتابٌ فُصّلَتْ آياتُه... بشيراً ونذيراً؛(34) كتابى است كه آيات آن، به روشنى بيان شده.... بشارتگر و هشداردهنده است.
15. قَيّم: الحمدُللَّه الذي أنزلَ على عبدِهِ الكتابَ... قَيِّماً...؛(35) ستايش خدايى را كه اين كتاب را بر بنده خود فرو فرستاد.... (كتابى) راست و درست.
حدیث 1
تعلموا القرآن بعربیته ي
پیام قرآنی 1
فاقروا ما تیسر من القرآن
اکنون آنچه برای شما میسر است ، قرآن بخوانید
مزمل 20
شعر
قرآن بخوان
با تو گر خواهی سخن گوید خدا، قرآن بخوان
تا شود روح تو با حق آشنا ،قرآن بخوان
((رتل قرآن ترتیلا))نـــدای رحمـــت است
می دهد ((قرآن)) به جان و دل صفا ، قرآن بخوان
ای بشر , یاد خدا ، آرامــش دل می دهـد
دردمندان را بود قرآن دوا ، قرآن بخوان
دام گسترده شیطان در مسیر عمر تو
تا که ایمن باشی از این دام ها ، قران بخوان
چون بود قرآن حسان برنامه ی عمر بشر
تا که توفیق عمل یابی ، بیا قرآن بخوان
آداب تلاوت قرآن
آداب ظاهری تلاوت قرآن:
1. وضو می گیریم.
2. در هنگام قرائت ،در مقابل قرآن مودب می نشینیم.
3. در صورت امکان هنگام تلاوت قرآن به سوی قبله می نشینیم.
4. بهتر است قرآن را قدری بلند بخوانیم.
5. در شروع تلاوت با عبارت ((اعوذ بالله من الشیطان الرجیم))از شیطان
به خدا پناه می بریم و با گفتن ((بسم الله الرحمن الرحیم)) قرائت را آغاز
می کنیم.
6. سعی کنیم قرآن را با صوت زیبا بخوانیم.
7. سعی کنیم قرآن را با ترتیل و شمرده بخوانیم.
آداب باطنی تلاوت قرآن:
1. با نیت ((قربة الی الله )) و کسب رضای خدا قرآن را می خوانیم.
2. سعی کنیم هنگام تلاوت قرآن به معنای آن نیز توجه کنیم.
3. در مقابل سخنان خدا خاضع و خاشع باشیم.
4. در هنگام تلاوت قلب ما متوجه خدا و آیات او باشد.
5. با خواندن آیاتی که درباره ی عذاب الهی هشدار داده است نسبت به دوری از گناهان توجه بیشتری پیدا می کنیم.